اطلاعات ایمنی مواد(MSDS/SDS)

/, مقالات/اطلاعات ایمنی مواد(MSDS/SDS)

اطلاعات ایمنی مواد(MSDS/SDS)

به طورکلی باید گفت مواد و انسان ذاتاً پدیدآورنده ی حوادث هستند؛ پس، احتمال بروز حادثه نیز در همه جا وجود دارد و خطرها در طراحی های سیستم نهفته اند. خطرها در سیستم هایی که ما آن را طراحی کرده، ساخته و عملیات آن را راه اندازی می- نماییم، شکل می گیرد. به منظور واکاوی خطر لازم است پیش از هر چیز، واکاوگر ماهیت خطر را به خوبی درک نمود. خطرات، پیش بینی پذیر هستند و هر چیز پیش بینی پذیر را  می توان حذف یا کنترل کرد.

مدیریت ایمنی، بهداشت و محیط زیست در سه دهه گذشته رشد قابل توجهی داشته است. امروزه مدیران دریافته اند که زیان های ناشی از آسیب و بیماری انسان و صدمه به عناصر ارزشمند محیط زیست مانند آب، هوا و خاک جبران ناپذیرند. همچنین فشار افکار عمومی باعث تشویق دولت ها به اتخاذ قوانین سختگیرانه در این باره شده است.

زندگی درون شبکه های درهم تنیده ای از سیستم ها جاری است که هر یک از آنها می تواند بر ایمنی، بهداشت و محیط زیست اثر بگذارد. هر یک از این سیستم ها، طراحی معین و اجزایی مشخص دارند. افزون بر آن، هر یک از این سیستم ها خطرهای ذاتی نیز در بر دارند که می توانند ریسک های معینی را پدید آورند. ما همواره در پی موازنه میان سودمندی های هر سیستم در برابر ریسک های آن هستیم. هنگامی که سیستمی پدید می آید، باید به حذف یا کاهش این ریسک ها اندیشید. برخی از این ریسک ها چنان کوچک اند که به راحتی پذیرفته می شوند و برخی دیگر چنان بزرگ اند که بی درنگ باید در صدد کنترل آن برآمد. ریسک ها، همانند علائم رادیویی، نادیدنی بوده و فضای اطراف را اشغال کرده اند. برخی از آنها واضح و با صدای بلند، برخی ضعیف و برخی دیگر مبهم اند. زندگی و محیط زیست، هر دو نیازمند آنند که ریسک های پذیرفتنی آنها شناخته، درک و انتخاب شوند. هدف از اجراي مقررات ايمني و بهداشت و دستورالعمل هاي مربوطه، امكان به وجود آمدن محيط سالم است؛ به نحوي كه كارگران بدون دغدغه خاطر و  بدون ترس از خطرات صنعت به كار خود ادامه دهند.

– تعاریف و اصطلاحات

1- خطر

شرايطي را كه داراي پتانسيل وارد آوردن آسيب بدني و خسارت مالي به انسان باشد، خطر مي‌نامند. خطر داراي انواع مختلفي است كه از آن جمله مي‌توان به موارد زير اشاره نمود:

2- خطرات فيزيكي (Physical hazards)

مانند تغيير فاز، انتقال گرما، تبخير و ايجاد سرما، صوت، امواج رادیواکتیو و غیره

3- خطرات شيميايي (Chemical hazards)

مانند قابليت اشتعال، قابليت انفجار، ناپايداري و ميل تركيبي فراوان

4- خطرات تهديد كننده سلامتي (Health hazards)

هر ماده شيميايي يا هر جسمی كه طبق مدارك علمي موجود مي‌تواند در هنگام قرارگيري انسان در معرض آن‌ها اثرات سوء آني (Acute effects) يا دراز مدت (Chronic effects) در سلامتي انسان داشته باشد. از جمله مواد شيميايي مزبور مي‌توان به انواع زير اشاره كرد: مـواد سرطانزا (Carcinogen)، مواد سمي (toxic agents)، مواد تحريك كننده (irritants) مواد خورنده (Corrosives)، مواد حساسيت زا  (Sensitizers)، موادي كه بـه كبد صدمه مي‌زنند (hepatotoxins)، موادي كه به كليه ها آسيب مي‌رسانند (nephrotoxins)، موادي كه روي سلول‌هاي عصبي اثر دارند (neurotoxins)، موادي كه در مكانيسم توليد خون اثر سوء دارند،  مواد آسيب رسان به ريه ها، پوست، چشم‌ها و غیره.

SDS/MSDS

عبارت است از برگه یا برگه هایی که اطلاعاتی درباره ی ویژگی ها و خطرهای ماده شیمیایی در آن ذکر شده است. بنا بر نظر OSHA این برگه ها باید به صورت خلاصه، در بر دارنده ی دست کم شانزده دسته از اطلاعات زیر باشند:

  • ماهیت شیمیایی ماده؛
  • ویژگی های فیزیکی آن؛
  • خطرهای فیزیکی آن؛
  • خطر بهداشتی؛
  • راه یا راه های اصلی ورود ماده به بدن؛
  • مقدار آستانه ی مجاز؛
  • ویژگی سرطان زایی؛
  • نکات احتیاطی هنگام کاربرد و یا جا به جا کردن آن؛
  • اقدامات کنترلی در برابر خطرهای آن؛
  • کمک های اولیه و فوریت ها در صورت تماس یا حادثه؛
  • اصلاحات انجام شده نسبت به نسخه های پیشین؛
  • اطلاعات در خصوص تولیدکننده ی ماده. و….

از سال 1985، در آمریکا همه ی تولیدکنندگان مواد شیمیایی، موظف به فراهم آوری MSDS برای فراورده های خودشده اند. هرگاهMSDS ، اطلاعاتی کافی در بر نداشته باشد، مصرف کننده موظف است با تولیدکننده ی ماده تماس گرفته و جدیدترین و کاملترین MSDS آن ماده را از او بخواهد.

همه ی بخش ها در MSDS باید کامل باشد و بخش خالی و بدون نوشته نباید پذیرفته شود؛ البته عبارت هایی مانند «اطلاعاتی در دست نیست» و یا «اطلاعات موجود کافی نیست»، پذیرفتنی است. تولیدکننده و مصرف کننده موظفند کامل بودن و به روز بودن MSDS را ارزیابی کنند. میتوان MSDS را به صورت کتابچه و یا رایانه ای تهیه کرد. به هرحال، مهمترین موضوع این است که هر فردی که ممکن است با آن ماده تماس پیدا کند، بتواند به آسانی به MSDS آن ماده دست یابد.

كارت MSDS و اطلاعات موجود در آن به همان ماده شيميايي مربوط ميشود و اصولاً با مخاطرات ناشي از آن ماده ارتباط دارد. مخاطرات ناشي از مواد شيميايي بسته به چگونگي استفاده از آنها متفاوت مي باشد و بايد در نظر داشت كه كارت يا برگه MSDS عملاً نمي تواند تمام مشكلات ناشي از كار با ماده را مشخص نمايد و نمي تواند تمام جزئيات مربوط به استفاده از يك ماده ويژه را ارائه نمايد؛ اما كارت ها يا برگه هاي MSDS ابزار اصلي كسب اطلاعات مربوط به خواص مواد شيميايي محسوب مي شود. اين كارت ها همچنين در آموزش كارگران (كه از وظايف كارفرماست) بسيار مفيد است.

كارت هاي MSDS منبع اطلاعات اصلي و مهمي حتي در مناطق توسعه يافته از نظر مديريتي و كارگري مي باشد و سازندگان و واردكنندگان مواد شيميايي موظفند برگه هاي شناسايي ایمنی مواد شيميايي يا MSDS را براي هر يك از مواد خطرناكي كه توليد يا وارد مي كنند تهيه نمايند. توزيع كنندگان مواد، مسئول ارائه كپي اين MSDS به مشتريان خود مي باشند، اما معمولاً اين وظايف به خوبي انجام نمي شود. نقش MSDS در فراهم نمودن اطلاعات در مورد هر ماده شيميايي خطرناك در حقيقت پر نمودن خلاء مذكور است كه شامل عوارض خطرناك ماده، خصوصيات و ويژگي هاي فيزيكي و شيميايي آن و توصيه هاي لازم به منظور رعايت مقررات حفاظتي مربوطه مي باشد.

اين اطلاعات براي كارفرما كه مسئول طرح و اجراي برنامه هاي حفاظتي بوده به عنوان اتمام حجتي براي كارگران و دست اندر كاران تماس با مواد مذكور است.

MSDS ها بايد به راحتي در دسترس كارگران در محيط كار و در طول شيفت كاري آنها باشند. اين مسئله به روش هاي مختلفي قابل انجام است و هر مدير بايد تصميم بگيرد كه چه روشي براي محيط كارش مناسب است.

بعضي از كارفرمايان MSDS را در يك زونكن يا فايل در دفتر مركزي خود قرار ميدهند. برخي از كارفرمايان، خصوصاً در محل هاي كاري با تعداد زيادي مواد شيميايي، اطلاعات MSDS را كامپيوتري نموده و دسترسي به آنها را از طريق شبكه فراهم مي نمايند.

کارکنان بايد اطلاعاتي را كه به راحتي از طريق كارت هاي MSDS به دست آورده اند به كار گيرند و لذا کارکنان بايد از طريق سيستمي كه اطلاعات را بتواند به آنها ارائه نمايد به سهولت به MSDS دسترسي پيدا كنند.

| 2019-10-19T13:04:42+00:00 اکتبر 19th, 2019|اخبار, مقالات|0 نظر

درباره نویسنده:

دیدگاهتان را بنویسید